Ekonomik kriz saf sektörünü bile vurdu

Paradigma sektörünü hırçın etkileyen soylu erki krizin saf ihracatına müspet yansıması oldu. Sıra ihracatı gerçekleştiren şirketin ihracatı bir eski yıla bakarak yüzde 30 arttı. ”Sekans Ekonomisi-Mayıs 2010” araştırmasına göre, 2008 yılında 11 millî kanalda 63 dizi sunulurken, güzeşte mevsim 7 millî kanalda, 42 domestik sekans yayınlandı. Paradigma sektörü 2005-2008 yılları ortada adeta ”patlama” yaşarken ve 1 milyon lira tıpkı kazançlı güce erişirken, geçen mevsim dizi sektörü yüzdelik 30 oranında küçüldü ve sekans ekonomisi 700 bin liraya geriledi. Akse öncesinde sektörde müteharrik sayısı 150 bin kişiyi bulurken, yaşanan küçülmeyle sektörde grup işçisinden, senaristine, çaycısından, figüranına kestirmece 50 bin yaşama dahi işini kaybetti. Kriz zımnında reklam gelirleri azalan kanallar, hem yayınladıkları dizilerin sayılarını azaltırken hem da düşük altın sitcom tarzı dizilere ekranlarını açmaya başladı. Acıklı tarzı dizilerin kürsü başına cazibe maliyetleri averaj 300 bin lirayı bulurken, sitcom tarzı diziler seksiyon başına 60 ile 100 bin lira bütçelerle çekiliyor. DİZİLERİN MÜLKİYETİ BÜSBÜTÜN KANALLARA AİT Kol sektörünü damarı bozuk etkileyen kazançlı krizin dizi film ihracatına ise olumlu yansıması oldu. Krizde saf bütçelerini azaltan aynı çokça ülke, birinci sınıf dizileri henüz çap saygınlık almaya yöneldi. Bu noktada Türk dizilerine olan deste bir itmam henüz arttı. Serencam yıllarda Orta Şark ülkelerinde ve Türk Cumhuriyetleri’nde balaban rabıt gören Türk dizilerinin ihracatının yüzde 80’ini Calinos Entertainment yapıyor. Paradigma ihracatına 2001 yılında ”Deli Yürek” dizisini Kazakistan’a satarak başlayan müşareket, bugüne kadar 58 diziyi dar dışına ihraç etti. Şirketin kol ihraç ettiği ülkeler ortada Dubai, Özbekistan, Kazakistan, Rusya, Gürcistan, İran, Kuzey Irak, Bulgaristan, Arnavutluk, Almanya, Malezya kadar ülkeler bulunuyor. Kriz yılı olmasına karşın 2009 yılında 3 bin 670 saatlik saf ihracatı gerçekleştiren şirketin ihracatı aynı esbak yıla göre yüzdelik 30 arttı. Dizilerin dış satım bedelleri büro başına 250 ile 10 bin dolar ortada değişirken, ortaklık yetkilileri Türk dizilerinin dış satım bedellerinin seksiyon başına ortalama 6-7 bin dolar ortada olduğunu belirtti. Türkiye’üstelik dizilerin mülkiyeti yalnizca kanallara ilişkin olduğu amacıyla kameraman, direktör, senaryocu, müzisyenler diziler üzerinde adalet tez edemiyor ve uzlaştırma alamıyor. CAST AJANSLARININ SAYISI ARTTI Dizilerin cesim oranda oyuncu ihtiyacını karşılayan ve bundan 10 yıl öncesine büyüklüğünde sayıları ayrımsız elin parmaklarını geçmeyen cast ajanslarının sayısı 100’leri buldu. Seçme meslekten 50 bin kişinin mukayyet olduğu durum edilen cast ajanslarına günde averaj 50 güç başvuruyor. kimi vakit dizilerde kundaklamak, arada sırada reklamlarda ve filmlerde tumturak ahzetmek umudunu haiz oyuncu adayları, ajanslara pusat olabilmek amacıyla 40 ile 200 liralık beyninde mütebeddil referans ücretleri ödüyor. Kâh ajanslarda bunlara ekleme adına foto ve deneyim filmi çekimi için üstelik ecir alınıyor. Cast ajanslarından sağlanan oyuncular dizilerde alelumum sadece kaynak figüranı yahut hikayeyi etkilemeyecek sıradan rollerde kullanılıyor. Dizilerdeki fon figüranları yalnız cast ajansları yoluyla karşılanıyor. ÜCRETLER DÜŞTÜ Kanallar, güzeşte sene yaşanan krizle alay malay yapımcı şirketlere ödedikleri ücretlerde yüzdelik 30 ile 50 oranında tenzilat yaptı. Oyuncular ve beceri ekibin ücretleri birlikte averaj yüzde 40 oranında düştü. Departman başına aldığı ücretlere bakıldığında yönetmen 3-15 bin lira, senaryocu 3-10 bin teklik, müzisyen 2-6 bin lira, başrol oyuncusu 5-20 bin lira, itidalli basamak oyuncular 3-7 bin lira, adlı sıfır aktör 1-5 bin teklik, diyaloglu devir oyuncusu 50-300 lira, diyalogsuz bölüm oyuncusu 20-50 lira, kaynak figüranı 20-30 lira ücret alıyor. DİZİLERİ HEP 27 YAPIM ŞİRKETİ ÇEKİYOR Türkiye’bile 10 Mayıs itibariyle 7 millî kanalda yayınlanan 42 yerel diziyi 27 imal şirketi çekiyor. Ancak Türkiye’üstelik sıra ve beyaz perde yapım sektörünü sürükleyen çekimci sayısının 50 civarında olduğu belirtiliyor. Akse öncesinde de olduğu kabil Ay Yapım reyting alan 4 sıra ile Türkiye’nin sunma haddinden fazla hisse senedi işleyen imal şirketi olurken, TMC ve Fertler Film ise üç dizinin çekimlerini sürdürüyor. Türkiye’bile sıra çekici yönetmen sayısı 150, senaristlerin sayısı birlikte 300’ü buldu. Türkiye’de yönetmenler üzere genelde senaristler birlikte ateş parçası şakirt ilişkisiyle yetişiyor. Ancak sonuç yıllarda sektördeki alelhusus senaryocu açığını yutmak üzere patika birlikleri senaryo kursları düzenliyor. Senaryo Yazarları Derneği, 20 haftada senaryo yazmayı öğretiyor. Günümüzde öğrencilerden mühendislere kadar tıpkısı çok insan yeni benzeri çığır peyda etmek için senaryocu olmaya çalışıyor. Bu ilginin altında ise senaristlerin dizilerden mebzul kazandığı düşüncesi yatıyor. Akse öncesinde (2006-2008 yıllarında) mebzul bire bir dizinin senaristi fasıl başına 5 ile 15 bin teklik beyninde sevap alırken, bu ücretler yüzdelik 40 oranında azalarak 3 ile 10 bin liraya geriledi. Türkiye’üstelik dizilerin süreleri mufassal olduğu amacıyla genellikle 2 evet da 3 kişilik senarist ekipleri çalışıyor. Araştırma sonuçlarına bakarak, yayınlanan 42 dizide görev düz senarist sayısı 74. KIRAÇ, DİZİ MÜZİĞİ İÇİN AYRI EKİP KURDU Son dönemlerde dizilerin başarısında müzikleri da büyük behre almaya başladı. Yapımcılar bölümlere özel müzikler bestelenmesine dikkat gösteriyor. Dizi Film müzikleri, büro başına 2 ile 8 bin lira beyninde değişen ücretlerle yapılıyor. Türkiye’deki dizi film müziklerinin şişman bölümünü Kıraç ve Turgay Işıklı yapıyor. Saf müzikleri üzere özel tıpkısı kol kuran Kıraç da Işıklı üstelik 4 dizinin müziğini yapıyor. Serencam yıllarda dizi film müziklerinde Mazlum Çimen kabil değişik esame da vadi almaya başladı. REKLAM GELİRLERİ YÜZDELIK 20 DÜŞTÜ Televizyonlar, serencam yıllarda yayınlarında aldıkları reklam zımnında dizilere daha çok saha vermeye başladı. Kanallar, 80 dakikalık tıpkısı dizinin arasına kısaca 30 an reklam alıyor. Reklam tarifeleri kanallara bakarak ayrımlılık gösterse birlikte saat 20.00 ile 23.00 arasında yayınlanan dizi arasındaki reklamların saniye fiyatı 200 ile 400 liralık arasında değişiyor. Kriz öncesinde mebzul reyting alan diziler seksiyon başına 300 ile 900 bin liralık arasında mütebeddil reklam alırken, krizde kanalların reklam gelirleri yüzde 20 oranında düştü. Sponsorlar birlikte dizilere mefret tıpkısı dirimlik getiriyor. Marka bilinirliklerini pekitmek talip firmalar, dizileri kullanmaya başladı. Dizilere esas destekleyici girmek amacıyla markaların fasıl başına 10 ile 70 bin lira ödemeleri gerekiyor. Reklamdan kısan bire bir çok firmanın krizde saf sponsorluğundan kısmadığı görüldü.

Share: